Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2011

Was ist δικτατορία;

Για όσους θεωρούν ότι "πραξικόπημα" είναι κάτι που φτιάχνεις με απαραίτητα υλικά συνταγματάρχες, εμβατήρια, και παρελάσεις και αναβάλλουν κάθε ανησυχία μέχρι να τα δουν, δηλαδή μέχρι να είναι εγγυημένο ότι θα είναι πολύ αργά για να αντιδράσουν.
Περί δικτατορίας
Το 1921, ο (Καρλ) Σμιτ έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Greifswald, όπου δημοσίευσε το δοκίμιό του Die Diktatur (Περί δικτατορίας), στο οποίο συζήτησε τα θεμέλια της νεόδμητης Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, δίνοντας έμφαση στον ρόλο του Reichspräsident. Στο δοκίμιο αυτό, ο Σμιτ συνέκρινε και αντιπαρέθεσε αυτό που έβλεπε ως αποτελεσματικά και μη αποτελεσματικά στοιχεία του νέου Συντάγματος της χώρας του. Για αυτόν, το αξίωμα του προέδρου μπορούσε να χαρακτηριστεί ως συγκριτικά αποτελεσματικό στοιχείο, εξαιτίας της ισχύος που δινόταν στον πρόεδρο να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η ισχύς αυτή, την οποία ο Σμιτ συζήτησε και εμμέσως επαίνεσε ως δικτατορική, γινόταν αντιληπτή ως περισσότερο συμβατή με την υπόρρητη νοοτροπία της πολιτικής ισχύος και όχι την συγκριτικά αργή και αναποτελεσματική διαδικασία της νομοθετικής πολιτικής εξουσίας που γίνεται εφικτή μέσα από την κοινοβουλευτική συζήτηση και τον συμβιβασμό.
Ο Σμιτ προσπάθησε να απομακρύνει αυτό που έβλεπε ως το ταμπού που περιέβαλλε την έννοια της "δικτατορίας" και να δείξει ότι, στα δικά του μάτια, η έννοια αυτή υποδηλώνεται οποτεδήποτε η ισχύς ασκείται μέσα από δρόμους που βρίσκονται εκτός των αργών διαδικασιών της κοινοβουλευτικής πολιτικής και γραφειοκρατίας: "Αν το σύνταγμα ενός κράτους είναι δημοκρατικό, τότε κάθε κατ' εξαίρεση άρνηση των δημοκρατικών αρχών, κάθε άσκηση της κρατικής εξουσίας που είναι ανεξάρτητη από την έγκριση της πλειοψηφίας, μπορεί να κληθεί δικτατορία."
Για τον Σμιτ, κάθε κυβέρνηση που είναι ικανή αποφασιστικής δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα δικτατορικό στοιχείο μέσα στο σύνταγμά της. Αν και η γερμανική έννοια του Ausnahmezustand μεταφράζεται καλύτερα ως "κατάσταση έκτακτης ανάγκης", σημαίνει κυριολεκτικά κατάσταση εξαίρεσης, η οποία, σύμφωνα με τον Σμιτ, απελευθερώνει την εκτελεστική εξουσία από τα νομικά δεσμά τα οποία θα ίσχυαν κανονικά σε ό,τι αφορά την εξουσία της. Η χρήση του όρου "εξαιρετική" θα πρέπει εδώ να υπογραμμιστεί: Ο Σμιτ ορίζει την κυριαρχία ως την δύναμη να αποφασίζεις για την εγκατάσταση μιας κατάστασης εξαίρεσης, όπως σημείωσε ο Τζόρτζιο Αγκάμπεν.
[...]
Ο Σμιτ διέκρινε αυτό που ονόμασε "κομμισαριακή δικτατορία", δηλαδή την ανακήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης με σκοπό τη διάσωση της έννομης τάξης (μια παροδική άρση του νόμου, η οποία ορίζεται η ίδια από το ηθικό και νομικό δικαίωμα): η κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι περιορισμένη (ακόμα και αν είναι έτσι εκ των υστέρων, δια του νόμου), από την "κυρίαρχη δικτατορία", στην οποία ο νόμος αίρεται, όπως και στην κλασική κατάσταση εξαίρεσης, όχι όμως για να "σώσει το Σύνταγμα", αλλά μάλλον για να δημιουργήσει ένα άλλο. Έτσι θεωρητικοποίησe την διαρκή αίρεση της νομικής συνταγματικής τάξης από τον Χίτλερ κατά το Τρίτο Ράιχ (το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης δεν καταργήθηκε ποτέ, σημείωσε ο Τζόρτζιο Αγκάμπεν· μάλλον, "αναιρέθηκε" για τέσσερα χρόνια, πρώτα με την διαταγή για την πυρκαγιά στο Ράιχσταγκ το 1933, και αυτή η αναίρεση ανανεωνόταν κάθε τέσσερα χρόνια, με την έμμεση παραδοχή μιας διαρκούς κατάστασης έκτακτης ανάγκης).
Η κατεύθυνση στην οποία οδηγεί τούτο, και ο λόγος για τον οποίο η πολιτική θεωρία παίρνει τόσο σοβαρά τον Σμιτ, είναι η θεωρητικοποίηση της κρίσης και της κατάστασης έκτακτης ανάγκης όχι ως εξαιρετικές στιγμές στην πολιτική ζωή, που έρχονται σε αντίθεση με κάποια σταθερή ομαλότητα, αλλά ως τις κατεξοχήν μορφές της ζωής των σύγχρονων εθνών.

Πηγή: wikipedia
Μτφρ.: Lenin Reloaded
 

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...